Chi tiết - Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch

Tượng đài mẹ Suốt tọa lạc tại một vị trí rất trang trọng ngay bên bờ bắc sông Nhật Lệ, thuộc phường Đồng Hới. Từ bao đời nay, dòng sông Nhật Lệ vẫn hiền hòa chảy, ôm ấp vùng đất nhỏ bé nhưng kiên cường. Ngay tại bến đò xưa, nơi mẹ Suốt từng ngày tay chèo tay chống mặc cho bom gầm pháo dội, nay đã sừng sững dựng lên bức tượng uy nghi của mẹ.

            Đứng từ xa nhìn lại, tượng đài hiện lên với dáng vẻ vô cùng quen thuộc và gần gũi. Mẹ được khắc họa trong tư thế tay cầm chèo, ánh mắt hướng về phía trước với sự kiên định, dũng cảm và đầy tình thương yêu.

Tượng đài mẹ Suốt

            Bức tượng được đúc bằng chất liệu đồng bền vững với thời gian. Dưới bàn tay tài hoa của các nhà điêu khắc, từng đường nét trên khuôn mặt mẹ toát lên vẻ đôn hậu của người phụ nữ nông dân Việt Nam nhưng cũng ngời lên ý chí sắt đá của một chiến sĩ cách mạng kiên trung. Khoác trên mình chiếc áo nâu giản dị và chiếc khăn rằn quen thuộc, hình ảnh mẹ hiện lên sống động như thể mẹ vẫn đang chèo chuyến đò ngang qua dòng nước xiết để đưa những người con của cách mạng sang sông.

            Tượng đài cao khoảng 7 mét, điêu khắc người mẹ gầy nhưng đôi mắt kiên cường, cầm mái chèo rẽ sóng bên bờ sông Nhật Lệ trong xanh và lộng gió. Dưới chân tượng, phía hướng ra mặt sông là hình ảnh sóng nước cuồn cuộn, phía bên kia là hình ảnh những người chiến sĩ. Hình tượng ấy giống như người mẹ đang căng mình che chở cho những đứa con chảy chung dòng máu Việt trước cơn sóng và mưa bom bão đạn.

Để hiểu hết giá trị của tượng đài, chúng ta phải quay ngược thời gian trở về những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Vào thời điểm ấy, Đồng Hới là trọng điểm ném bom ác liệt của máy bay giặc Mỹ nhằm cắt đứt huyết mạch giao thông chi viện cho chiến trường miền Nam. Cầu Đồng Hới bị đánh sập, bến đò mẹ Suốt trở thành yết hầu quan trọng duy nhất để nối liền hai bờ nam bắc. Hàng vạn tấn bom đạn đã trút xuống mảnh đất nhỏ bé này, khiến mặt sông Nhật Lệ dậy sóng ngày đêm.

            Thế nhưng, giữa bom rơi đạn nổ ấy, người phụ nữ dũng cảm Nguyễn Thị Suốt, lúc bấy giờ đã ở độ tuổi ngoài năm mươi, vẫn ngày đêm bám trụ lấy bến đò.

            Mẹ Suốt sinh năm 1908 và mất năm 1968, có tên đầy đủ là Nguyễn Thị Suốt. Bà sinh ra và lớn lên ở Bảo Ninh, đối diện trung tâm Đồng Hới. Tuổi thơ của mẹ rất cơ cực do nhà nghèo và đất nước chìm trong ách đô hộ. Từ nhỏ mẹ đã phải đi ở thuê cho nhiều gia đình, sau khi kết hôn thì làm nghề lái đò ngang trên sông Nhật Lệ để kiếm sống.

            Trong thời kỳ đất nước bị chia cắt, quê hương của mẹ có vị trí chiến lược. Đây là nơi tập trung quân đội và hàng hóa để vận chuyển vào chiến trường miền Nam nên bị máy bay cùng tàu chiến Mỹ ném bom dữ dội. Con trai của mẹ cũng đi theo tiếng gọi của Tổ quốc mà nhập ngũ vào miền Nam chiến đấu rồi hy sinh.

            Mẹ Suốt nơi quê nhà dù tuổi đã gần sáu mươi nhưng vẫn hăng hái tham gia kháng chiến. Tóc ngả hoa râm, lưng đã còng nhưng mẹ vẫn hiên ngang cầm chắc tay chèo. Mỗi năm mẹ chèo đến khoảng một nghìn bốn trăm chuyến đò, vượt mưa bom bão đạn để đưa cán bộ, bộ đội, tin tức và hàng hóa tiếp viện qua sông.

            Với những đóng góp to lớn trong công tác giao thông vận tải, mẹ Suốt đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng ngành Giao thông vận tải trong chống Mỹ cứu nước vào ngày 01/01/1967. 

            Ngày 21/8/1968, sau khi hoàn thành chuyến chèo đò cuối cùng, mẹ Suốt cùng các chiến sĩ bộ đội gặp phải trận oanh tạc của máy bay Mỹ. Mẹ hy sinh giữa loạt bom bi, để lại niềm đau xót khôn nguôi cho gia đình, người thân cùng biết bao chiến sĩ. Để tưởng nhớ công lao và tinh thần bất khuất ấy, chính quyền địa phương chính thức khởi công xây dựng vào năm 2003.

Ngày nay, khu vực xung quanh tượng đài đã được quy hoạch khang trang, sạch đẹp và trở thành một công viên ven sông rợp bóng cây xanh. Đây là nơi sinh hoạt cộng đồng quen thuộc của người dân mỗi khi chiều về. Các bà, các mẹ thong thả tản bộ dọc bờ kè, tiếng cười nói râm ran của lũ trẻ nhỏ nô đùa trên bãi cỏ xanh mướt tạo nên một bức tranh thanh bình và yên ả.

            Khi đến viếng Tượng đài mẹ Suốt vào một buổi chiều tà, khi ánh hoàng hôn buông xuống dòng sông Nhật Lệ rực hồng một góc trời, không gian nơi đây mang một vẻ đẹp tĩnh lặng và thiêng liêng. Mặt nước sông lúc này phẳng lặng như gương, phản chiếu hình ảnh bức tượng uy nghi của mẹ. Xung quanh khu vực, người dân và du khách thường đến đây để dâng hương, thả những nhành hoa tươi thắm và thành kính tưởng nhớ công ơn của mẹ.

            Đến với khu di tích, việc đầu tiên du khách nên làm là dâng hương tưởng niệm, bày tỏ lòng thành kính và tri ân sâu sắc trước tượng đài linh thiêng. Hương thơm có thể dễ dàng tìm mua tại các sạp hàng nhỏ ngay trong khuôn viên công viên ven sông. Sau khoảng thời gian lắng đọng, hành trình khám phá sẽ tiếp tục bằng những trải nghiệm thư thái bên dòng Nhật Lệ.

            Trải qua biết bao biến cố của thời gian, Tượng đài mẹ Suốt vẫn đứng đó, hiên ngang và ấm áp bên dòng sông Nhật Lệ. Mẹ vẫn ngày ngày dõi theo bước đi lên của quê hương đất nước và chứng kiến từng đổi thay của mảnh đất này. Nếu có dịp đến miền Trung, đến với Quảng Trị bạn đừng quên dành thời gian ghé thăm di tích này để thắp nén tâm hương tri ân người mẹ anh hùng, lắng nghe những câu chuyện hào hùng của một thời hoa lửa và thêm yêu mảnh đất, con người nơi đây.

                                                                                         Hùng Nam