Chi tiết - Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch

Nhận diện thực trạng từ những con số

Bộ chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (viết tắt là PII-Provincial Innovation Index) do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì triển khai là “thước đo” quan trọng, cung cấp bức tranh tổng thể về mô hình phát triển kinh tế-xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST) của từng địa phương. Theo kết quả công bố năm 2025, tỉnh Quảng Trị đạt 34,09 điểm, xếp hạng thứ 27/34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Người dân làm thủ tục tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị.

Kết quả này đã chỉ rõ những mảng màu đối lập trong bức tranh kinh tế - xã hội của tỉnh. Quảng Trị tự hào khi chỉ số “Chính sách thúc đẩy KH,CN&ĐMST” đứng đầu cả nước (1/34), thể hiện sự nhạy bén và quyết tâm chính trị của các cấp lãnh đạo trong việc xây dựng hành lang pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất và đời sống. Cùng với đó việc chi ngân sách địa phương cho khoa học và công nghệ (6/34) đã cho thấy Quảng Trị không thiếu quyết tâm chính trị, cũng không thiếu sự ưu tiên về nguồn lực công cho trí tuệ. Đây chính là “xung lực” nội sinh, là bệ phóng vững chắc để tỉnh nhà tự tin bứt phá trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhiều chỉ số thực thi vẫn còn ở mức thấp như: hạ tầng số (hạng 27/34), cơ sở hạ tầng chung (hạng 32/34), tính năng động của chính quyền định phương (hạng 27/34) và đặc biệt là năng lực tài chính của doanh nghiệp (vốn sản xuất kinh doanh xếp hạng 30/34). Tỉnh đã quan tâm, có nhiều chính sách nhưng chỉ số Đầu tư trực tiếp nước ngoài/GRDP chỉ xếp thứ 27/34 và chỉ số Giá trị xuất khẩu/GRDP xếp thứ 28/34. Điều này cho thấy các chính sách của tỉnh vẫn chưa đủ bù đắp cho những thiếu hụt về hạ tầng và vị trí địa lý. Quảng Trị đang rơi vào tình trạng “vùng trũng” về thu hút vốn đầu tư chất lượng cao, chưa hình thành được các dự án FDI mang tính dẫn dắt và có khả năng lan tỏa công nghệ mạnh mẽ.

Một thực trạng khác đòi hỏi sự nhìn nhận nghiêm túc giữa hiệu quả lao động hiện tại và sự đầu tư cho tương lai. Trong khi Chỉ số khả năng suất lao động của người dân Quảng Trị tăng trưởng rất tốt (xếp thứ 7/34) - chứng tỏ sự cần cù và khả năng thích ứng của con người thì mức chi cho giáo dục và đào tạo bình quân trên một người đi học lại thấp (xếp thứ 32/34). Chúng ta đang khai thác tốt “vốn sẵn có” của sức lao động nhưng lại chưa đầu tư tương xứng để tái tạo và nâng cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai. 

Chính sự chênh lệch giữa điểm số “đầu vào” (37,15 điểm) và “đầu ra” (31,02 điểm) cũng cho thấy hiệu quả chuyển hóa từ cơ chế, chính sách thành những kết quả định lượng cụ thể trong sản xuất, kinh doanh còn nhiều dư địa cần phải cải thiện trong thời gian tới.

Khắc phục “điểm nghẽn”, phát huy lợi thế

Để hiện thực hóa mục tiêu lọt vào nhóm 20 địa phương dẫn đầu cả nước về PII vào năm 2030, Quảng Trị xác định chiến lược cốt lõi là: Khắc phục triệt để các “điểm nghẽn” về hạ tầng để giải phóng sức sản xuất, đồng thời lấy phát triển con người làm nền tảng cho mọi hoạt động sáng tạo.

Về mặt hạ tầng, tỉnh quyết tâm dồn lực để lấp đầy những “vùng lõm” đang kìm chân doanh nghiệp. Trọng tâm là đầu tư đồng bộ hạ tầng các khu, cụm công nghiệp và đẩy mạnh chuyển đổi số. Việc cải thiện chỉ số “Hạ tầng số” và “Cơ sở hạ tầng chung” không chỉ đơn thuần là xây dựng đường sá hay lắp đặt trạm phát sóng, mà là kiến tạo một “hệ sinh thái kỹ thuật số” thông minh. Đây chính là môi trường thuận lợi để các doanh nghiệp hiện thực hóa các ý tưởng đổi mới, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng quốc tế (ISO) và bảo hộ tài sản trí tuệ - những lĩnh vực mà hiện nay Quảng Trị vẫn còn ở mức khiêm tốn.

Tuy nhiên, mọi nỗ lực về hạ tầng hay cơ chế sẽ trở nên vô nghĩa nếu thiếu vắng nhân tố con người – chủ thể của mọi sự sáng tạo. Quảng Trị xác định KH,CN&ĐMST phải bắt đầu từ giáo dục và kết thúc ở sự thịnh vượng của nhân dân. Tỉnh chủ trương gắn kết chặt chẽ các hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Cụ thể, ngành giáo dục và y tế được giao nhiệm vụ đi đầu trong việc đào tạo kỹ năng số và nghiên cứu khoa học, nhằm cải thiện trực tiếp Chỉ số phát triển con người (HDI). Khi người lao động được trang bị tư duy đổi mới và sức khỏe tốt, tốc độ tăng năng suất lao động - vốn là một điểm mạnh của tỉnh - sẽ tiếp tục được nhân lên bền vững.

Đặc biệt, tinh thần đổi mới sáng tạo còn được lan tỏa sâu rộng thông qua các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cho thanh niên, phụ nữ và nông dân. Việc này không chỉ giúp gia tăng tỷ lệ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo mà còn trực tiếp giải quyết bài toán an sinh xã hội, đẩy nhanh tốc độ giảm nghèo tại các vùng đặc biệt khó khăn. Qua đó, KH,CN&ĐMST không còn là những thuật ngữ xa lạ, mà trở thành công cụ hữu hiệu để mỗi người dân Quảng Trị tự nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Việc ban hành Kế hoạch cải thiện Chỉ số PII năm 2026 là sự cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh: Chỉ số PII không phải là một danh hiệu để chạy theo, mà là một công cụ khoa học để tỉnh soi chiếu lại mình, xác định rõ điểm mạnh để phát huy, điểm yếu để sửa đổi. Sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành, sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp và người dân sẽ là nhân tố quyết định đưa Quảng Trị bứt phá, phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Với lộ trình bài bản và sự phân công trách nhiệm rõ ràng, tin tưởng rằng Quảng Trị sẽ sớm khơi thông được các nguồn lực, biến những tiềm năng trên giấy tờ thành những giá trị thực tế, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của khu vực và cả nước.

Quỳnh Như