Chi tiết - Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch

Khảo sát dấu hiệu di tích tại xã Hướng Phùng

Trong hai ngày 9 và 10/4/2026, Bảo tàng tỉnh Quảng Trị phối hợp với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị thành lập đoàn công tác đã tiến hành khảo sát thực địa nhằm tìm kiếm dấu hiệu di tích khảo cổ tại khu vực rừng núi đá vôi thuộc xã Hướng Phùng (địa bàn xã Hướng Sơn cũ). Theo thông tin từ những nhà thám hiểm và người dân địa phương có nói về một bức tường đá cao 4-5m dài gần 100m bằng phẳng giữa không gian rừng núi đá vôi và không biết là sản phẩm của tự nhiên hay nhân tạo. Qua nguồn thông tin, BQL rừng đặc dụng Nam Quảng Trị xác định đây là khu vực nằm trong Tiểu khu 638S, có địa hình phức tạp, đặc trưng của hệ sinh thái núi đá vôi với nhiều biểu hiện biến đổi địa chất và tiềm năng tồn tại các cấu trúc ngầm tự nhiên.

Đoàn công tác chụp ảnh lưu niệm tại địa điểm khảo sát

Qua khảo sát thực địa, đoàn công tác bước đầu ghi nhận chưa phát hiện dấu hiệu rõ ràng về sự cư trú của con người trong quá khứ. Tại hiện trường không tìm thấy các di vật, di chỉ hay dấu tích sinh hoạt mang tính ổn định, lâu dài. Tuy nhiên, bức tranh địa hình khu vực lại thể hiện rõ những biến đổi mạnh mẽ, vừa mang tính tự nhiên vừa chịu tác động sâu sắc của chiến tranh.

Bức tường đá

Không gian khảo sát có thể phân thành hai khu vực địa hình tương đối rõ nét. Phía Tây là một vách đá vôi dựng đứng, tương đối bằng phẳng, cao khoảng 5m, kéo dài theo phương tự nhiên của khối đá. Bề mặt vách thể hiện rõ dấu vết phong hóa và biến dạng mạnh. Trong khi đó, phía Đông, ngay sát chân vách đá, là khu vực trũng thấp với địa hình lõm xuống rõ rệt, trong đó nổi bật là một hố bom lớn có độ sâu đáng kể. Trên bề mặt khu vực, thành phần chủ yếu là đất đá nhỏ rời rạc, phân bố không đồng đều, cho thấy dấu hiệu bị tác động mạnh từ ngoại lực. Đáng chú ý, nhiều mảnh bom và kim loại được phát hiện rải rác, phản ánh khu vực này từng chịu ảnh hưởng trực tiếp của chiến tranh ác liệt.

Theo nhận định của ông Ngô Quốc Phong – Phó Giám đốc Bảo tàng Quảng Trị: “Khu vực này trước đây có cấu trúc địa chất là một khối đá vôi lớn, tồn tại các đường đứt gãy theo phương thẳng đứng, bên dưới có thể là hệ thống sông ngầm đặc trưng của địa hình karst. Trong quá trình chiến tranh, khi khu vực bị ném bom khoan loại bom có chức năng phá sập kết cấu hầm ngầm, địa đạo... Khi bom khoan phá xuống đất đá gặp kết cấu rổng bom sẽ nổ tung, tạo ra sức công phá lớn, các khối đá vôi đã bị phá vỡ mạnh, dẫn đến hiện tượng sụt lún xuống phía dưới. Phần đá còn lại không bị sụp đổ đã lộ ra thành dạng vách đứng, tạo thành bức tường đá như hiện trạng ngày nay. Khu vực trũng phía Đông cùng hố bom sâu là kết quả của quá trình tác động này”.

Mảnh bom tại khu vực khảo sát

Nhìn tổng thể, khu vực khảo sát thể hiện rõ dấu ấn của sự biến đổi địa hình thứ sinh, là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố địa chất tự nhiên và tác động của con người trong chiến tranh. Dù chưa có cơ sở khẳng định sự tồn tại của di tích khảo cổ học liên quan đến cư trú của con người, song nơi đây vẫn tiềm ẩn những giá trị đáng chú ý về địa chất và lịch sử chiến tranh, cần tiếp tục được nghiên cứu sâu hơn.

Bên cạnh đó, khu vực còn sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, tiêu biểu cho hệ sinh thái rừng núi đá vôi. Thảm thực vật phát triển khá tốt với sự hiện diện của nhiều cây gỗ lớn, dây leo mọc tự nhiên, tạo nên không gian rừng mang tính nguyên sinh, giàu giá trị thẩm mỹ. Sự kết hợp giữa vách đá, khu trũng và rừng rậm đã hình thành nhiều điểm nhìn đẹp, thuận lợi cho hoạt động trải nghiệm và chụp ảnh.

Từ những đặc điểm này, khu vực được đánh giá có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái, đặc biệt là loại hình trekking khám phá rừng, gắn với trải nghiệm cảnh quan tự nhiên và tìm hiểu các giá trị địa chất – lịch sử. Tuy nhiên, việc khai thác cần được nghiên cứu, quy hoạch bài bản nhằm đảm bảo an toàn và bảo vệ hệ sinh thái.

Trong thời gian tới, các cơ quan chuyên môn kiến nghị tiếp tục tổ chức những đợt khảo sát chuyên sâu hơn, kết hợp các phương pháp khoa học như địa vật lý và khảo cổ học để làm rõ cấu trúc ngầm cũng như khả năng tồn tại di tích. Đồng thời, cần tiến hành khoanh vùng, theo dõi khu vực nhằm phục vụ công tác quản lý, bảo vệ và nghiên cứu lâu dài, góp phần khai thác hiệu quả nhưng bền vững các giá trị tiềm năng của khu vực này.

Hồ Khánh Tâm

Đang truy cập: 2

Hôm nay: 849

Tổng lượt truy cập: 8.573.446