Chi tiết - Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch

Cháo cá vạc giường hay còn gọi là cháo bột cá lóc hoặc bánh canh cá lóc. Vì sao gọi là cháo vạc giường? Bởi vì sợi bột gạo sau khi được nhồi và cắt ra thành những thanh dài đều nhau giống như những thanh vạc giường nên người ta gọi là cháo vạc giường. 

Món cháo cá vạc giường đặc sản ở Hải Lăng - Quảng Trị

Đây là món ăn dân dã và rất kỳ công nhưng đậm đà hương vị vùng quê Diên Sanh, một vùng quê nghèo với hệ thống sông ngòi nhiều và cánh đồng lúa trù phú màu mỡ thuận lợi cho thủy hải sản sinh sôi, nảy nở. Tận dụng nguồn thực phẩm phong phú từ thiên nhiên người dân Hải Lăng đã chế biến thành món cháo cá vạc giường rất độc đáo và lạ miệng, trở thành đặc sản của vùng đất này. Sản phẩm để làm ra tô cháo bột thơm ngon, hấp dẫn đó là bột gạo, cá lóc và các gia vị đi kèm. Công đoạn để có được tô báo bột ngon: Gạo được chọn loại ngon không dẻo quá cũng không khô quá, sau khi ngâm khoảng 02 tiếng cho gạo mềm thì vớt ra để ráo sau đó đem đi xay nhuyễn về sẽ được bọc trong tấm vải sạch đè vật nặng lên trên cho bột được ráo nước và thêm nước sôi và nhồi thành bột. Sau đó dùng ống tre hoặc chai thủy tinh để cán bột ra thành từng miếng mỏng rồi cắt thành sợi to nhỏ tùy theo nhu cầu của du khách. Cá lóc (nhiều nơi gọi là cá tràu, cá quả, cá chuối) phải là cá tự nhiên thì thịt cá mới chắc và dai ngon được. Sau khi lựa chọn những con to, chắc thịt, còn sống đem về làm. Cắt phi lê thịt cá để riêng còn xương cá đem vằm hoặc giả nhỏ, cũng có thể để nguyên cả con cá đem luộc chín sau đó tách lấy phần thịt để riêng, nhặt sạch xương, thịt cá cắt thành miếng nhỏ vừa ăn đem ướp với muối, nước mắm, tiêu và gia vị đặc trưng không thể thiếu cho món cháo vạc giường này là củ nén hay còn gọi là hành tăm. Phần xương cá đem đi hầm để lọc lấy nước dùng không quên bỏ vào đó ít củ nén giả nhuyễn cho nước được thơm vị đặc trưng. Thường thì món cháo cá vạc giường này khi khách vào ăn mới cắt bột trực tiếp lên nồi để nấu cho khách dùng luôn nhưng cũng có những nơi vì do số lượng khách hàng đông nếu làm vậy sợ không kịp nên chủ quán cắt sẵn bột để khi nấu sẽ nhanh hơn. Sau khi cá đã được ướp gia vị thấm đều và xương đã được hầm và lọc qua rây đến công đoạn cuối cùng là nấu. Củ nén được giả nhuyễn và phi thơm, bỏ cá đã ướp vào đảo đều và um cho chín, có thể thêm ớt bột và bột nghệ để tạo màu cho món ăn trông hấp dẫn hơn nhưng đều phải để riêng bởi vì có những em nhỏ không ăn được cay. Nước hầm xương cá đem nấu sôi không thể thiếu một chút ruốc cho hương vị thêm đậm đà, nước sôi thả bột vào đảo qua cho sôi lại thêm hành ngò vào và bắc xuống ăn nóng. Thêm một chút tiêu vào cho tăng mùi vị của tô cháo bột. Đặc trưng của món cháo bột này là ăn nóng và gắp bột bằng đũa còn thìa dùng để múc nước. Vị ngọt thanh của nước dùng, vị béo bùi của cá lóc, dai của bột gạo, vị thơm của củ nén và lá nén hòa quyện lại tạo nên hương vị đặc trưng riêng biệt của món ăn này mà du khách khó lòng cưỡng lại được. 

Món ăn dân dã nhưng rất kỳ công này được người dân Quảng Trị dùng quanh năm và thường được làm món đặc sản cùng với món bánh lọc trong các cuộc thiết đãi du khách khi đến Quảng Trị cũng như trong các dịp kỵ giỗ, đình đám của người dân nơi đây.  

Ngày nay, món cháo cá vạc giường nổi tiếng này còn được biến tấu đa dạng với thịt vịt, chả cua, tôm, ghẹ, trứng cút và được nấu với 3 loại bột: Gạo, Mì, Lọc... nhưng mùi vị và cách chế biến không có sự thay đổi. Song nhiều thực khách nhận xét, cháo bột gạo nấu với cá lóc vẫn ngon và phổ biến hơn cả, mang hương vị riêng biệt hấp dẫn từ người lớn đến trẻ em. Vì vậy mỗi người con ở quê hương Hải Lăng khi đi xa vẫn không nguôi nhớ về món cháo cá vạc giường nhất là mỗi khi trời trở gió: 

Nhớ chi như cháo vạc giường,

Đứng mơ mùi ném, ngồi thương mùi hành

Mỹ Hạnh