Chi tiết - Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch

Nhắc đến Lê Bá Đảng (1921-2015), những người yêu nghệ thuật thường nhớ đến một “bậc thầy của không gian” - người đã vượt qua giới hạn của những khung tranh phẳng lì để bước vào thế giới đa chiều, nơi hội họa kết hợp với điêu khắc và kiến trúc. Nhưng ít ai biết rằng, đằng sau sự khoáng đạt, bay bổng mang tầm vóc vũ trụ ấy lại là một cội nguồn sâu thẳm gắn liền với mảnh đất quê hương.

Danh họa Lê Bá Đảng

            Sinh ra và lớn lên từ làng quê nghèo Bích La Đông (Quảng Trị), tuổi trẻ của Lê Bá Đảng trải qua những năm tháng đau thương của đất nước. Ông ra đi, mang theo nỗi hoài niệm khôn nguôi về một dải đất miền Trung chịu nhiều mưa nắng và bom đạn. Thế nhưng, điều tuyệt vời ở Lê Bá Đảng là ông không chìm đắm trong nỗi buồn hay sự oán thán. Qua bàn tay và khối óc của một nghệ sĩ lớn, những đau thương, mất mát ấy được chuyển hóa thành khát vọng vươn lên.

            Tranh và các tác phẩm điêu khắc của ông không vẽ trực tiếp những hố bom hay chiến hào đẫm máu. Thay vào đó, ông vẽ sự sống. Ông tạo ra những không gian nghệ thuật nơi con người, thiên nhiên và vạn vật hòa quyện làm một. Đó là những mảng màu cuồn cuộn như nhịp đập của trái tim, là những đường nét đan cài vào nhau như cách mà người Việt Nam bao đời nay đùm bọc, nương tựa vào nhau qua giông bão.

            Đến với Lễ hội Vì Hòa bình, không gian nghệ thuật của Lê Bá Đảng bỗng trở nên sống động và mang một sứ mệnh đặc biệt hơn bao giờ hết. Lần đầu tiên, công chúng có dịp tiếp cận những tài liệu quý giá về hành trình ông tham gia phong trào phản đối chiến tranh, cùng các áp phích kêu gọi hòa bình đầy sức nặng. Đó còn là những sáng tác hào hùng về Chiến thắng Điện Biên Phủ, loạt “Phong cảnh bất khuất” lấy cảm hứng từ đường mòn Hồ Chí Minh, hay những tác phẩm điêu khắc được sáng tạo từ vỏ xác máy bay B-52... Thưởng lãm những di sản ấy và đặt chúng vào lòng một miền đất từng trải qua nhiều dâu bể nay đang vươn mình tỏa sáng, chúng ta mới thấm thía trọn vẹn thông điệp mà ông gửi gắm: Hòa bình không đơn thuần là sự vắng bóng của tiếng súng, mà là sự hồi sinh mạnh mẽ từ bên trong mỗi con người, mỗi mảnh đất.

2 tác phẩm điêu khắc được sáng tác từ xác máy bay B-52 bị bắn rơi trong chiến tranh Việt Nam của danh họa Lê Bá Đảng. Ảnh: Gia đình cung cấp

            Trong thế giới nghệ thuật của Lê Bá Đảng, sự tĩnh lặng dường như vắng bóng. Mọi thứ đều chuyển động. Những khối hình không gian của ông mở ra vô tận, giống như tương lai của hòa bình rộng mở, tự do và ngập tràn ánh sáng. Ông dùng các chất liệu mộc mạc, đôi khi là những vật liệu tưởng chừng bỏ đi, kết hợp với kỹ thuật tạo hình độc đáo để thổi vào đó một linh hồn mới.

            Đó chính là câu chuyện về sự hồi sinh được kể qua từng tác phẩm mang đậm dấu ấn nhân sinh. Từ những loạt tranh mang hơi thở sử thi cho đến các tác phẩm điêu khắc tận dụng phế liệu chiến tranh, nghệ thuật của Lê Bá Đảng chứng minh rằng sức sống và khát vọng hòa bình là điều chưa bao giờ tắt. Khi chiêm ngưỡng những sáng tạo ấy, người xem không hề cảm thấy bị choáng ngợp bởi những hàn lâm xa cách. Ngược lại, sự gần gũi trong cách ông hòa quyện sắc đỏ của đất bazan, màu vàng u hoài của nắng miền Trung, hay màu xanh bất tận của cỏ cây khiến ai cũng thấy thấp thoáng bóng dáng quê hương mình. Bằng một thứ tình cảm chân thành và mộc mạc nhất, ông đã khéo léo kết nối tinh hoa nghệ thuật đương đại thế giới với cội nguồn tâm hồn người Việt.

Hành trình thưởng thức nghệ thuật của Lê Bá Đảng trong không gian Lễ hội Vì Hòa bình vì thế không chỉ là một trải nghiệm thị giác thuần túy. Đó là một cuộc đối thoại nội tâm. Khi chúng ta bước đi giữa những tác phẩm mang đậm tinh thần nhân bản của ông, ta hiểu rằng hòa bình là món quà vô giá được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả sự hy sinh của bao thế hệ. Và trách nhiệm của thế hệ hôm nay không chỉ là gìn giữ hòa bình, mà còn là làm cho nó sinh sôi, nảy nở bằng sự sáng tạo, bằng tình yêu thương và sự sẻ chia.

            Lê Bá Đảng đã đi xa, nhưng “vũ trụ nghệ thuật” mà ông để lại vẫn đang ngày ngày thì thầm với chúng ta câu chuyện về sự hồi sinh. Đó là câu chuyện về một dân tộc biết đứng dậy từ những vết thương chiến tranh để bước ra ánh sáng, hòa mình vào dòng chảy văn minh nhân loại với một trái tim kiêu hãnh nhưng nhân hậu.

                                                                                            

Quỳnh Như